Keramiek bewaart aanraking
Ik bezocht vorige week het Keramiekmuseum Westerwald, waar ik kennismaakte met (een replica van) de Venus van Dolní. Een beeldje van nog geen hand groot kan je plots 30.000 jaar terug in de tijd katapulteren. Dat is precies wat de Venus van Dolní Věstonice doet. Ze is klein en kwetsbaar, maar tegelijk draagt ze een ongelooflijk verhaal met zich mee: dit is het eerste bekende keramieken beeld ter wereld.
Ik vind dat behoorlijk zot om te bedenken dat ergens, heel lang geleden, iemand bij het vuur zat en dit beeldje vormgaf.
Een klein keramiek beeldje met een immens verhaal
De Venus van Dolní Věstonice werd gevonden in Moravië, in het huidige Tsjechië. Ze hoort bij de prehistorische Venusbeeldjes, kleine figuren die vaak vrouwelijke vormen benadrukken.
Ze werd gemaakt van klei en dan gebakken in vuur. Dat klinkt vandaag vanzelfsprekend, maar in de prehistorie was dat een grote stap. Vuur was niet alleen warmte en bescherming, maar ook een manier om materiaal te veranderen. Zachte aarde werd hard en tijdelijk werd blijvend.
De Venus is waarschijnlijk tussen ongeveer 29.000 en 25.000 jaar oud. Dat betekent dat ze ouder is dan de landbouw, ouder dan dorpen, ouder dan potten waarin mensen graan bewaarden. Ze komt uit een wereld van jagers en verzamelaars, mammoeten, koude landschappen en kampplaatsen waar verhalen rond het vuur klonken.
Wat mij raakt, is dat dit beeldje geen gebruiksvoorwerp is. Het was geen kom, geen kan, geen tegel. Het was een figuur. Iemand maakte een vorm die naar een lichaam verwijst. Misschien had ze een rituele betekenis of misschien stond ze voor vruchtbaarheid, identiteit, bescherming of herinnering.
Keramiek bewaart aanraking. Dat is misschien het mooiste eraan. Je ziet vingersporen, randen, kleine onregelmatigheden. Ook bij moderne stukken blijft dat zo. Zelfs als een object strak en glad is, voel je dat het ooit door handen is gegaan.
Opmerkingen